BM’den çocuklara yönelik ihlaller nedeniyle İsraillilerin kara listeye alınmasına ilişkin uyarı

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, dün bazı İsrailli yerleşimci gruplarının çocuklara yönelik ihlaller nedeniyle küresel bir kara listeye alınabileceği uyarısında bulunurken Filistinli çocuklara yönelik ihlallerin sayısındaki ‘çarpıcı’ artış karşısında duyduğu endişeyi dile getirdi.

BM’nin ‘Çocuklar ve Silahlı Çatışma’ başlıklı yıllık raporunda 2025 yılında 24 bin 174 çocuğu etkileyen 38 bin 558 ‘ağır ihlal’ kayıt altına alındı. Bu rakam, söz konusu komitenin 1996 yılında kurulmasından bu yana kaydedilen en yüksek oran. Veriler, 2024 yılına kıyasla yüzde 34 artışla 6 bin 266 çocuğu öldüğü ve geri kalanının yaralandığı 14 bin 224 ihlal vakası yaşandığını ortaya koyuyor. Raporda BM’nin Gazze’de 2 bin 668, Batı Şeria’da 57 Filistinli çocuğun öldürüldüğünü doğruladığı da belirtildi.

Gazze Şeridi’ndeki savaş, 7 Ekim 2023 tarihinde Hamas önderliğindeki Filistinli savaşçıların İsrail’in güneyine saldırı düzenlemesi ve İsrail verilerine göre yaklaşık bin 200 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından patlak verdi. İsrail, bu saldırıya o tarihten bu yana on binlerce Filistinlinin ölümüne yol açan kapsamlı bir askeri operasyonla karşılık verdi. BM’nin üst düzey bir yetkilisi, raporla ilgili düzenlenen brifingde “2025 yılında en yüksek ihlal düzeyleri kaydedilen ülke ve bölgeler arasında Filistin’in işgal altındaki toprakları ve İsrail, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Nijerya, Myanmar ile Somali yer alıyor” ifadelerini kullandı.

İsrail, ihlal suçlamaları nedeniyle raporun ‘utanç eki’ olarak bilinen kısmında zaten yer alsa da raporun bu en son versiyonu ilk kez yerleşimcileri gelecekte kara listeye alınabilecek bir kategori olarak öne çıkarıyor. Guterres raporda “Filistin’in işgal altındaki toprakları ve İsrail’de çocuklara yönelik ağır ihlallerin boyutundan, özellikle yoğun nüfuslu alanlarda patlayıcı silahların geniş çaplı kullanımından büyük dehşet duyuyorum” derken “İsrailli yerleşimcilerin saldırılarındaki çarpıcı artış beni çok fazla endişelendiriyor. Bu saldırılar Filistinli çocuklara yönelik ağır ihlallere yol açıyor” diye de ekledi.

Guterres, 2026 yılında da benzer ölçekte ihlallerin tekrarlanması halinde İsrailli yerleşimci gruplarının listeye dahil edilmesi gerektiğini belirtti.

Rapora göre 9 bin 465 ağır ihlal İsrail kuvvetlerine, 326’sı ise İsrailli yerleşimcilere atfedildi.

Rapor ağır ihlalleri; çocukların öldürülmesi ve uzuv kaybına uğratılması, tecavüz ve diğer cinsel şiddet biçimleri ile okul ve hastanelere yönelik saldırılar olarak tanımlıyor.

İsrail’in BM nezdindeki büyükelçiliği yorum talebine derhal yanıt vermedi.

Rapor, Hamas’ın silahlı kanadını ve bağlantılı grupları çocukları öldürme, uzuv kaybına uğratma ve kaçırma suçlamalarıyla kara listede tutmayı sürdürüyor. Raporda Filistinli silahlı gruplar tarafından 2 bin 806 ihlal gerçekleştirildiği belirtildi.

Yeni rapor, Guterres’in İsrail’i çatışma bölgelerinde cinsel şiddet uyguladığından şüphelenilen devlet ve tarafları kapsayan ayrı bir BM kara listesine dahil etmesiyle Tel Aviv’in öfkesini çekmesinden haftalarca sonra yayımlandı. Bu adım, İsrail Dışişleri Bakanlığı’nın Guterres ile tüm ilişkilerini kestiğini ilan etmesine yol açtı. Guterres ayrıca İsrail gözetimindeki çok sayıda çocuğa tutuklu kaldıkları sırada ağır fiziksel şiddet uygulandığı ve kötü koşullar altında olduklarına ilişkin raporlardan duyduğu endişeyi dile getirerek bu durumun ‘insanlık dışı ve aşağılayıcı muamele’ olduğunu söyledi.

Herhangi bir tarafın kara listeye alınması otomatik olarak yaptırım uygulanmasını gerektirmese de söz konusu tarafın itibarını zedeliyor ve listeden çıkarılmayı güvence altına almak amacıyla eylem planlarının müzakere edilmesini zorunlu kılıyor.