Meteoroloji Mühendisleri Odası: Girne Deniz Faciası “olamaz” denecek nitelikte

Girne-Taşucu seferini gerçekleştirmek üzere 30 Ağustos 2026’da Girne Limanı’ndan ayrıldıktan kısa süre sonra yaşanan deniz faciasının ardından açıklama yapan KTMMOB Meteoroloji Mühendisleri Odası Başkanı Prof. Dr. Mustafa Altunç, deniz ve hava ulaşımında meteorolojik bilgilerin hayati önem taşıdığına dikkat çekerek, eğitim, yeterlilik, kurallar ve liyakatin önemine vurgu yaptı.

Girne-Taşucu seferi için limandan ayrıldıktan kısa süre sonra yaşanan facianın telafisi imkânsız travmalar oluşturduğunu belirten Altunç, kurtulabilenlere geçmiş olsun dileklerini iletirken, hayatını kaybedenlere Allah’tan rahmet, ailelerine ise başsağlığı ve sabır diledi.

Alışık olunmayan ve “mucize nitelikli” olarak değerlendirdiği facianın bir uyarı niteliğinde dikkate alınması gerektiğini ifade eden Altunç, yaşananların kuralların yanı sıra liyakate de önem verilmesi gerektiğini ortaya koyduğunu belirtti.

“ULUSLARARASI KURALLAR BELİRLİ BİR STANDART YARATIYOR”

Globalleşen dünyada Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO), Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ve Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) gibi uluslararası kuruluşların hazırladığı kurallarla belirli standartların oluşturulduğunu kaydeden Altunç, söz konusu kurallarda eğitimden yeterliliğe, aranan niteliklerden görev, yetki ve sorumluluklara kadar birçok hususun yazılı olarak belirlendiğini ifade etti.

Özellikle IMO tarafından uygulanan “Standards of Training, Certification and Watchkeeping (STCW)” kurallarına dikkat çeken Altunç, denizcilik eğitiminin nasıl yapılacağından denizci olacak kişilerde aranacak şartlara, sınıfların en fazla kaç kişiden oluşacağından hangi derslerin hangi konularının ve hangi sürelerle alınacağına kadar pek çok konunun bu kurallarla açıkça belirlendiğini belirtti.

Altunç, hangi eğitim ve sertifikaların hangi yeterlilik için gerekli olduğunun, derslerde hangi araçların kullanılacağının ve hangi derslerin hangi uzman veya öğretim elemanları tarafından verilebileceğinin de kurallarda tanımlandığını kaydetti.

Üye ülkelerin bu kurallara uyarak gemiadamlarının donanımını sağlaması gerektiğini belirten Altunç, KKTC’nin henüz IMO üyesi olmamasına rağmen Türkiye Cumhuriyeti Denizcilik Genel Müdürlüğü kanalıyla yükümlülüklerini yerine getirdiğini ifade etti.

Altunç, bu konuda özellikle en yüksek derece olan “Uzakyol Kaptanı” denizcilerin çok daha geniş ve sağlıklı bilgiler verebileceğini de belirtti.

“UZAKYOL KAPTANLARI İÇİN METEOROLOJİ DERSİ ZORUNLU”

IMO’nun STCW kuralları kapsamında, özellikle Yönetim Düzeyi’nde bulunan uzakyol kaptanlarının aldığı derslerden birinin de meteoroloji olduğunu belirten Altunç, bu eğitim sayesinde denizcilerin yalnızca kıyı bölgelerinde değil, okyanuslarda da emniyetli seyir yapabildiğini ifade etti.

Harikeyn, tayfun ve Willy-Willies gibi tropikal siklonların denizciler açısından ciddi tehdit oluşturduğuna dikkat çeken Altunç, meteorolojik bilgi ve eğitimin bu tür tehlikelerden korunmada önemli rol oynadığını kaydetti.

Denizciliğin başarısının zor şartlara girerek mücadele etmek değil, tehlikeleri önceden tespit ederek gemiyi ve taşıdığı canları güvenli şekilde hedefe ulaştırmak olduğunu belirten Altunç, “Tehlikeli Yarım Daire”den “Seyredilebilir Yarım Daire”ye geçebilmenin önemine dikkat çekti.

Tüm yazılı kuralların uygulanması halinde denizcilerin uluslararası sularda güvenli şekilde seyahat edebileceğini belirten Altunç, denizcilere yönelik “Allah selamet versin” ve “Pruvanız neta olsun” dileklerinin güvenli bir seyir temennisi olduğunu ifade etti.

ULAŞIMDA METEOROLOJİ’NİN ÖNEMİ

Hava ve deniz ulaşımında meteorolojik parametrelerin ve dolayısıyla meteorolojinin öneminin hayati nitelikte olduğunu vurgulayan Altunç, bu nedenle her iki alanda sevk ve idari sorumluluk taşıyan kaptan ve pilotlar için meteoroloji derslerinin zorunlu olduğunu belirtti.

Meteoroloji eğitiminden kaçınan kurumların, ihmalin başlangıç noktasını oluşturan unsurları dikkate alması gerektiğini ifade eden Altunç, karada araç kullananların karşılaştığı fiziksel engellerin benzerlerinin hava ve deniz ulaşımında da bulunduğunu kaydetti.

Meteorolojik sistemlerin derinlikleri ve kalınlıklarının yanı sıra hava basıncı, hava sıcaklığı, nem, bulutluluk ve hava olaylarının frekanslarının; rüzgârın yönü ve şiddetinin güzergâh boyunca sabit olmadığını belirten Altunç, kaptan ve pilotların da seyir sırasında değişen koşullarla karşı karşıya kaldığını söyledi.

Aynı güzergâhta farklı zamanlarda çok farklı hava olaylarıyla karşılaşılabileceğine dikkat çeken Altunç, temel hedefin emniyetli uçuş veya seyir sonucunda ulaşımın güvenli şekilde tamamlanması olduğunu ifade etti.

Altunç, başarının zor şartların içerisine girmeye teşebbüs etmekten değil, zor şartlara girmeden ve onlardan kaçarak hedefe ulaşmaktan geçtiğini belirtti.

Denizcilerin okyanuslardaki tropikal siklonları önceden fark ederek rotalarını “Seyredilebilir Yarım Daire”ye çevirmesini örnek gösteren Altunç, pilotların da Jet Stream olarak adlandırılan çok şiddetli hava akımları ve türbülansları önceden tespit ederek buna göre güvenli uçuş gerçekleştirdiğini ifade etti.

Her iki durumda da disiplin ve eğitimin öneminin bir kez daha ortaya çıktığını kaydeden Altunç, meteorolojik bilgilerin ulaşım güvenliği açısından kritik olduğunu vurguladı.

“DALGA YÜKSEKLİĞİ İLE DALGA BOYU KARIŞTIRILIYOR”

Hava ve suyun akışkan olduğunu, ancak havanın yoğunluğunun genellikle suya göre yaklaşık bin kat daha az olduğunu belirten Altunç, atmosfer basıncındaki değişimin hava ve sudaki etkilerine dikkat çekti.

Havada bir atmosfer basınç değişimi için yaklaşık 10 bin metre yükselmek gerekirken, suda her 10 metre derinlikte bir atmosfer basınç değişimi yaşandığını belirten Altunç, bunun deniz ulaşımında konunun ciddiyetini ortaya koyduğunu ifade etti.

Deniz ulaşımında rüzgâr ve onun ürünü olan “rüzgâr dalgası” oluşumu için üç önemli faktör bulunduğunu belirten Altunç, bunları rüzgâr hızı, esme süresi ve feç sahası olarak sıraladı.

Bu üç faktörün artmasıyla dalga yüksekliğinin de arttığını belirten Altunç, faktörlerden birinin yokluğu halinde dalganın oluşmayacağını ifade etti.

“Dalga yüksekliği” ile “dalga boyunun” hâlâ birbirine karıştırıldığını kaydeden Altunç, rüzgârın durması veya yön değiştirmesi halinde deniz üzerinde oluşturduğu dalga enerjisinin sıfırlanana kadar aynı yönde ve uzun periyotlarla “ölü dalga” olarak ilerlemeye devam ettiğini belirtti.

Altunç, ölü dalgaların sahile vurduklarında yaklaşık iki katına kadar yükselebileceğine dikkat çekti.

“METEOROLOJİ MÜHENDİSİ SAYISI İKİDEN ÜÇE ÇIKARILDI”

Zor şartlar altında 52 yıl önce kurulan Meteoroloji Dairesi’ne ve Meteoroloji Mühendisliği’ne gereken önemin verilmesi yönündeki çağrılarının sonuç verdiğini belirten Altunç, dairedeki Meteoroloji Mühendisi sayısının 2023 yılında yüzde 50 artırılarak ikiden üçe çıkarıldığını ifade etti.

Altunç, tüm zorluklara rağmen gece-gündüz, bayram-seyran demeden 24 saat görev yapan Meteoroloji personeline, denizcilere ve havacılara teşekkür etti.

“GİRNE DENİZ FACİASI ‘OLAMAZ’ DENECEK NİTELİKTE”

Girne Deniz Faciası’nın büyük bir travma yaşattığını ve “olamaz” denecek nitelikte olduğunu belirten Altunç, “Okyanusları aştık, ancak derede boğulduk” ifadelerini kullandı.

Denizciliğe inanıp güvendikleri için hayatını kaybedenlere Allah’tan rahmet, yakınlarına başsağlığı ve sabır dileyen Altunç, hayatını kurtaranlara da geçmiş olsun dileklerini iletti.

Altunç, kazadan sağ kurtulanların yaşanan travmayı en az zararla atlatmalarını dileyerek açıklamasını, “Allah selamet versin, pruvanız neta olsun” sözleriyle tamamladı.